Bugün Ekşi Sözlük'teki Windows 10 başlığında çok sayıda şey yazılınca önemli bir gelişme mi oldu diye düşünüp baktım. Kullanıcıların çoğu sistemin sürekli güncellenmesinden, sürekli yeniden başlatma isteğinde bulunmasından, hantallık sorunlarından vs. dem vurmuş. Bazıları da güncellemelerin kapatılamamasından şikâyetçi olmuş. Eskiden de bir kısım kullanıcı memnuniyetsizliğini yazardı ama bu kadar çok Windows kullanıcısının aynı anda tepki vermesi, hatta bunun bir isyan hâline girmesi beni şaşırttı. Bazıları Windows 10'a resmen ateş püskürmüş.
Aslında haksız değiller. Windows 10, önceki Windows işletim sistemlerine kıyasla çok daha fazla güncelleme alıyor. Bu güncellemeleri arka planda indirip kuruyor ve eğer doğru bir etkin saat ayarlanmamışsa hiç beklemediğiniz bir anda kendisini yeniden başlatabiliyor. Hatta son zamanlarda Windows 10'un güncelleme özelliği kapatılmasına rağmen zorla güncelleme gönderdiğine dair çok şey okuyorum. Aslı astarı var mıdır bilmem.
Bazı kişiler bu güncellemeler için "güvenlik açıklarının kapatılması için gerekli" demişler. Bu kişiler hem haklılar hem de gözden kaçırdıkları bazı şeyler var. Önce haklı oldukları noktaya bakalım. Evet, güncellemeler güvenlik için gerekli. Güvenlik güncellemeleri yapılmadığında ortaya çıkan sonuçlar vahim olabiliyor. Örneğin Windows'taki bir güvenlik açığını kapatan bir güncellemeyi çoğu kişi yapmadığı için WannaCry saldırısı etkili oldu. Bu saldırı, güncellemeleri ihmal eden kullanıcıları hedef aldı.
Bir de gözden kaçırdıkları noktaya bakalım. Windows 10'un bütün güncellemeleri güvenlik ya da performans güncellemesi değil. Microsoft, bazı Linux dağıtımlarında gördüğümüz yuvarlanan sürüm özelliğini Windows 10'a kazandırdı. Yani Windows 11 diye bir şey olmayacak. Windows 10 sürekli güncellenecek. Yeni özellikler, araç gereçler de bu sistemin içinde kullanıma güncelleme yoluyla sunulacak. Bu nedenle Windows 10, önceki Windows'lara kıyasla daha çok güncelleme alıyor.
Bence Microsoft bu konuda iki hata yapıyor.
1) Yuvarlanan sürüm Linux'ta olur. Çünkü Linux hantal değil. Güncellemeler de yüksek boyutlu değil. İndirmesi ve kurması çok zaman almıyor. Windows gibi hantal sistemlerde yuvarlanan sürüm olmaz.
2) Bir kullanıcı kendi isteğine rağmen korunamaz. Eğer bir kişi kendi bilgisayarını, tehlikeli güvenlik açıklarına rağmen güncellememeyi tercih ediyorsa yarın bir saldırıya uğradığında sorumluluk kendisine aittir. Microsoft güncellemeleri arka planda yapmayı bir kenara bırakmalı ve kullanıcılara sorumluluk vermeli.
Peki, Microsoft neden bu hataları yapıyor? Bence bunun nedeni Windows'un doğası ve piyasadaki yeriyle ilgili. Windows'un kullanıcı profilinin sadece bir kısmı bilinçli kullanıcılardan oluşuyor. Pek çok Windows kullanıcısı sistemin nasıl kullanıldığı hakkında bilgi sahibi değil. Sistemi nasıl ayarlayacağı, sorunları nasıl çözeceği hakkında bilgi sahibi değil. Bir sorun olduğunda bir bilene bilgisayarı teslim ediyorlar ve ertesi gün geri alıyorlar. Microsoft da bu nedenle her şeyi arka planda kendi üzerine alarak çözmeye çalışıyor. Kullanıcı madem ki bilmiyor ve öğrenmek de istemiyor, öyleyse onun sorunlarını ben çözeyim diyor Microsoft. Ama bu da bu başlığa konu olan sorunlara neden oluyor.
Microsoft'un bu güdüsünün arkasında bir başka neden daha var. Gerekli mobil cihazların yükselişi, gerekse masaüstü ortamında OSX ve Linux'un yükselişi Microsoft'u yeniliklere itti. Güncelleme ile yeni özellikler kazandırmaya, sistemdeki sorunları çözmeye çalışıyorlar, güvenlik açıklarını kapatmaya çalışıyorlar ama Windows'un ağır yapısı buna pek de müsaade etmediğinden yeni sıkıntılar doğuyor. Ama bunları yapmazsa da rakiplerine kullanıcı kaptıracağını biliyor.
Microsoft bu konuda Linux'u, özellikle de Linux Mint'i örnek alabilirdi. Bir güncelleme ilkesi oluşturabilirdi. Kullanıcıya şöyle üç seçenek sunulabilirdi.
1) Sadece güvenlik güncellemelerini almak istiyorum.
2) Sadece güvenlik + performans güncellemelerini almak istiyorum.
3) Hem güvenlik, hem performans hem de yenilik güncellemelerini almak, yani her şeyi güncellemek istiyorum.
Linux'un sevdiğim özelliklerinden biri de bu. Bilgisayar endüstrisinin ilk zamanlarını çağrıştırıyor. İnsanlar bilgisayarı öğrenmek zorundaydılar, sorunlarını kendileri çözmek zorundaydılar. Windows'taysa insanlar bilgisayar kullanmayı öğrenmeden bilgisayar kullanabilmek istiyorlar. Her gün saatlerini bilgisayar başında harcayıp bir sorun olduğunda da çözemeyen Windows kullanıcısı çok. Çevremde de var. Bana getiriyorlar bilgisayarı, ben de yeterince boş zamanım varsa Windows güncellemeleri + yazılım güncellemeleri + virüs taraması + malware taraması + disk temizliği + disk birleştirme + kayıt defteri optimizasyonu yaparak sorunları çözüyorum. Bunlar rutin bir şekilde yapılsa çok zaman almıyor ve yapılmadığı için sorunlar birikiyor ve sistemi yavaşlatıyor, hatta çökertiyor.
Windows kullanıcılarının yardım isteme cümlesi genelde bilgisayarı getirip "bana yardım eder misin, şu bilgisayarı benim yerime düzeltir misin" oluyor. Buradaki kilit sözcük "benim yerime" oluyor. Linux kullanıcısının çoğunluğu bence öyle değil. Linux kullanıcıları forumlara girip "bana yardım eder misiniz, bu sorunu nasıl çözebilirim" oluyor. Buradaki kilit sözcük "nasıl çözebilirim". Yani Linux kullanıcısı forumlardan yardım alsa da sonuçta sorunlarını kendisi çözüyor. Böylece iyi kötü bir şeyler öğreniyor.
