Harita denildiğinde akla ilk önce Apple Maps, Bing Maps ve Google Maps geliyor. Ki söz konusu üç şirket de bütün kullanım istatistiklerinizi kayıt alıyor. Bilgileriniz, istemediğiniz halde reklam şirketlerine veriliyor. Aynı zamanda NSA ve GCHQ gibi istihbarat servislerine webe bağlanmaktan başka hiçbir suçu olmayan insanların bilgileri sunuluyor. Yandex.Haritalar’ın da pek farklı olduğunu söyleyemeyeceğim. Aradaki tek fark, başka bir devletin hesabına çalışması.
Özellikle Google Maps’ın geçtiğimiz günlerde konum kayıtlarını inceledikten sonra güvenilir bir harita servisine geçmem gerektiğine ikna oldum. Çünkü uygulama, gittiğim her yeri ayrıntısıyla kaydetmiş. Ben bile hangi gün nerede olduğumu hatırlamazken Google hatırlıyor. Elbette ayarlardan bunu kapatmak mümkün ama veri toplama konusunda Google’a ne kadar güvenebiliriz, bu da şüpheli.
Bütün bunlara karşı özgür bir alternatifimiz var. O da OpenStreetMap. Bu servis hiçbir şirketin bünyesinde değil, gelirini bağışlarla sağlıyor, açık kaynak ve harita bilgilerini gönüllü kullanıcılardan sağlıyor. Sistem herkesin kullanımına ücretsiz olarak açık ve haritaları hiçbir engel olmadan dışarı aktarıp, özelleştirip kullanmak da serbest. Fakat haritanın gelişimine katkıda bulunmak istiyorsanız sisteme kayıt olmanız şart.
Haritayı geliştirmenin iki yolu var. Birincisi eğer bir GPS cihazınız varsa verileri otomatik olarak OpenStreetMap’le paylaşabilirsiniz. Bu kolay bir yol. Yaygın olan yol ise bilgisayarınızın başına geçip klavye ve farenizi kullanarak haritayı düzenleyebilirsiniz. Bu da kolay bir yol aslında, fakat işi elle yapıyorsunuz. Haritayı şekillendiriyor ve bildiğiniz mekanları haritaya ekleyebiliyorsunuz. Bunun dışında kamuya açık uydu fotoğrafları ve yerel yönetimler tarafından sağlanan veriler de OpenStreetMap veritabanına dahil ediliyor.
OpenStreetMap’in kuruluşu 2004 yılı olsa da benim tanışmam 2009 yılında olmuştu. O zamanlar projenin önemini anlayamamıştım. Üstelik OpenStreetMap’in sunduğu harita içeriği o yıllarda çok yetersizdi. Bir şehirde bırakın aradığınız mekanı, sokakların kendisi bile yoktu. Ben de bir daha bakmamıştım. Son yıllarda webde gizliliğin önemi anlaşılınca OpenStreetMap’i diğer alternatif web servisleriyle birlikte tekrar hatırladım. Şimdi tekrar bakıyorum da bayağı gelişmiş. Haritaların kalitesi oldukça artmış.
Bu kalite artışının üç nedeni var. Birincisi, gönüllülerin çalışmaları. Haritanın gelişimi için katkıda bulunan muazzam bir kullanıcı kitlesi var. İkincisi, yerel yönetimlerin veri sağlaması. Pek çok yerel yönetim kendi bölgelerinin haritasını OpenStreetMap’e yüklüyor ve halkına bu harita servisini kullandırıyor. Üçüncüsü ise Foursquare’in harita uygulaması olarak Google Maps’i bir kenara bırakıp OpenStreetMap’e geçiş yapması. Muazzam bir kullanıcı kitlesi olan bu sosyal ağ, bünyesindeki her mekanın bir haritasını sunuyor. Bu nedenle mekanların haritaya eklenmesi ve haritanın düzenlenmesi gerekiyor. Foursquare’in bu tercihi önemli bir katkı oldu. Şu an OpenStreetMap’in, rakiplerinden hiç de geride olmadığını söyleyebilirim.
OpenStreetMap herkesin kullanımına, geliştirmesine açık özgür bir sistem. Onun gelişmesi biraz da bizim elimizde. Ne mi yapabilirsiniz? Paranız varsa bağışta bulunabilirsiniz, programcıysanız açık kaynak sisteme kod katkısında bulunabilirsiniz, İngilizce biliyorsanız sistemin daha iyi bir Türkçe desteği sunabilmesi için çeviri yapabilirsiniz. Ama yapacağınız en önemli katkı haritanın düzenlenmesi olacaktır. Sisteme kaydolup haritayı iyileştirebilirsiniz.
Tek eksik mobil uygulamalarının olmaması ama mobil web tarayıcınızdan iyi bir deneyim elde edebilirsiniz.
OpenStreetMap’in adresi:
https://www.openstreetmap.org/
