Linux son yıllara kadar PC'ler hariç her alanda rakiplerini ezip geçmişti. Akıllı telefon ve tabletler, sunucu bilgisayarlar, süper bilgisayarlar, akıllı TV'ler ve bunların dışında hayal bile edemeyeceğimiz alanlarda Linux kullanılıyor. Çamaşır makineniz, buzdolabınız, elektrikli arabanız, kol saatiniz ve nice cihazınız Linux tabanlı olabilir. 2015'ten itibaren PC'lerde de yükseliş başladı. Belki kısa sürmeyecek ama uzun vadede PC'leri de domine edecek.
Linux dağıtımlarının da elbette sorunları var. Zaten sorunsuz işletim sistemi yoktur bence. Fakat Linux dağıtımlarının sorunları çoğunlukla kernelden kaynaklanmıyor. Donanım üreticilerinin yetersiz desteği, masaüstü ortamları ve yazılımlarda aşırı hızlı gelişme, bazı yazılım üreticilerinin inatla Linux'a destek vermek istememesi gibi nedenleri var. Bunlar da zamanla aşılacaktır.
Ben 2007'nin sonlarında Linux'la tanıştım. O zamanlar sorunlar çok daha fazlaydı. Bu sorunlar yüzünden Linux, PC'lerde yaygınlaşamıyordu. Bu sorunların önemli bir kısmı bence aşıldı. Aşılmaya da devam edecek. Dönüşüm geliştiricilerden başlıyor. Önce yazılım geliştiriciler Linux'a geçiyor. Ardından kurumsal kullanıcılar, bilgisayar kurtları, yazılımsal bağımsızlık amaçlayan devletler vs. geçiyor. Bunlarla beraber Linux kullanıcı oranı bir miktar artıyor. Ardından oyun geliştirici ve dağıtımları Linux'a destek vermeye başlıyor. Bunlarla beraber Linux kullanım oranı biraz daha artıyor. Bu sırada özgür yazılımlar, endüstri standardı yazılımlara meydan okuyacak seviyeye geliyor. Donanım üreticileri eskiye nazaran daha iyi destek veriyor. Bir sonraki adımda da Adobe gibi endüstriyel yazılım üretenler Linux'a destek vermek zorunda kalacaklardır.
Eskiden Linux kullanan insanlar küçük bir azınlık olarak görülüp ciddiye alınmazdı. Şimdiyse şirketler kullanıcı sayısına bakmadan Linux'tan medet umuyorlar. Adobe, Flash'ın kullanım oranı düşünce onu kurtarmak için Flash'ı Linux'a geri getirdi ama geçti artık. HTML5 ezdi geçti, standart hâle geldi.
Linux çekirdeği az sayıda meraklı geliştiricinin eseri olmaktan çıktı. Çok sayıda birey ve şirket Linux çekirdeğine katkıda bulunuyor. Buna Microsoft da dâhil. Linux çekirdeği şu an dünya tarihindeki en büyük yazılım geliştirme projesine dönüştü. 2005'ten 2012'ye kadar yedi yılda 8000 geliştirici ve 800 şirket katkıda bulundu. 15 milyon satır kod yazıldı. Sonrasının verilerini bilmiyorum ama eminim ki artmıştır. Her gün yeni hata düzeltmeleri, yeni özellikler, yeni performans iyileştirmeleri ve yeni donanım sürücüleri çekirdeğe ekleniyor.
Kodlar açık kaynak olması nedeniyle her gün binlerce geliştiricinin gözüne görünüyor. Bir güvenlik açığı haberini okuduğumuzda o açık çoktan kapatılmış ve güncellemeler, güncelleme yöneticisine düşmüş oluyor.
Eskiden Linux'ta oyun olarak pek bir şey yoktu. Steam'in gelişiyle birlikte henüz Windows'taki seviyede olmasa bile Linux için güzel oyunlar yayımlanır oldu. [member=3240]Leopard[/member] arkadaşımız bu forumun oyun bölümünde gelişmeleri bizlerle paylaşıyor.
Ofis yazılımları eskiden yetersizdi. Şimdiyse hem Libreoffice gelişti hem de WPS Office, OnlyOffice, Softmaker Office, Freeoffice, Calligra Suite, Abiword-Gnumeric, çevrimiçi ofis uygulamaları ve diğer seçeneklerin her biri o kadar iyi ki Microsoft Office'le rekabet edecek düzeye ulaştılar.
Inkscape, Gimp, Scribus vb. özgür yazılımlar Adobe ile rekabet etmeye çalışıyorlar. Kimi çok dişli bir rakip oldu, kiminin de alacak daha çok yolu var. Ama biz destek oldukça istenen noktaya varacaklardır.
Bugün bir Linux dağıtımı on farklı koldan gelişiyor. Binlerce kişi ve şirket çekirdeğe katkı yapıyor. Yüzlercesi donanım sürücüsü yazıyor. On tane farklı masaüstü ortamına bir sürü geliştirici kod yazıyor. Dağıtım geliştiricileri farklı farklı araç gereçler geliştiriyorlar. Web tarayıcısından ofis uygulamasına, video izleme yazılımından herhangi başka bir uygulamaya kadar açık kaynak uygulamalar çok sayıda kişinin katkısıyla gelişiyor. Aynı amaç için farklı projelerin olması iş gücünün bölünmesi nedeniyle Linux'un gelişimini yavaşlatıyormuş gibi görünebilir, ben de eskiden öyle sanıyordum ama birbirleriyle rekabet ediyorlar. Üstelik açık kaynak olması sayesinde birbirlerinin fikirlerinden de faydalanıyor. Cinnamon'un yaptığı bir yeniliği diğeri de hayata geçiyor. Bir başkasının getirdiği yeniliği de Cinnamon alabiliyor. Bu hem rekabet hem de işbirliği. Bu yüzden gelişim hızı katlanarak artıyor.
Herhangi bir Linux dağıtımına katkı yapan kişi sayısını çekirdekten masaüstüne, yapılandırma araçlarından günlük ihtiyaçlar için üretilmiş yazılımlara kadar hesaplasak herhâlde on binlerle ifade etmek zorunda kalırdık. Peki ya Windows ve OSX? Şirketin bünyesindeki birkaç yüz, hadi sizin hatırına birkaç bin geliştiriciden öteye geçmez. Bu yüzden Linux onlardan daha hızlı gelişiyor. Microsoft artık o kadar çaresiz kaldı ki Windows 10'a bir yıllığına ücretsiz yükseltme imkânı tanıdı. Lisansları Microsoft hesaplarıyla ilişkilendirerek kişileri yeni lisans almadan Windows 10'u yeniden yüklemeye yöneltti. Böylece Linux'a geçenlerin Windows'a dönmelerini kolaylaştırdı. Linux kütüphanelerini Windows 10'a entegre etti. Çoklu masaüstü, yuvarlanan sürüm gibi Linux özelliklerini Windows 10'a kopyaladı. Eskiden özgür yazılımlar Microsoft'u taklit etmek zorundaydı. Şimdiyse Microsoft özgür yazılımdan açık açık kopya çekiyor.
Eskiden özgür yazılım bu kadar ciddiye alınmazdı. Bir grup ineğin evinde kendi çabalarıyla ürettikleri amatör yazılımlar olarak görülürdü. Şimdiyse on binlerce kişi ve şirket her alanda özgür yazılım üretiyor. Bazı büyük yazılım şirketleri bile yazılımlarını GPL ile lisanslıyorlar. Windows ortamında bile hiç beklemediğim bir yazılımın özgür lisansa sahip olduğunu görüyorum. Toplama bakarsak özgür yazılım dünyasının elindeki kaynaklar Microsoft ve Apple'a meydan okuyacak düzeye ulaştı. Ki Microsoft bile rekabet etmek yerine kaymağını yemeye çalışıyor. Bunun için onu suçlayamayız. Özgür yazılım herkesindir, herkes faydalanabilir.
Ben bu yüzden Linux ve özgür yazılım dünyasının geleceğine güvenle bakıyorum. Geliştirici dünyasında esen fırtına son kullanıcıya da ulaşmaya başladı. Steam'in gelişi, donanım sürücülerinin kalitesinin artması, Vulcan API'si vb. araçlarla oyunlar bollaşacak. Bir noktadan sonra Electronic Arts da inadından vazgeçip Origin'i Linux'a getirecektir. Zaten ilginç olan Linux'a gelmemekte direnen Origin yazılımın QT kütüphaneleriyle yazılmış olması ve LGPL lisansına sahip bir özgür yazılım olmasıdır.
Linux yaygınlaştıkça ve Inkscape, Gimp, Scribus gibi araçlar geliştikçe Adobe gibi şirketler de inatlarından vazgeçip Linux'a geleceklerdir. Microsoft'la ortaklığı bulunan şirketler, Microsoft geriledikçe onunla yollarını ayırmak zorunda kalacaklar.
Özgür yazılım donanım üreticiler için büyük bir fırsattır. Arkaplanda işlerin nasıl yürüdüğü belli olmayan bir işletim sistemine donanım sürücüsü yazmak yerine sürücüyü Linux çekirdeğine yazsalar onlar için daha iyi olacak. Intel ve Google gibi şirketler bile Linux dağıtımı geliştiriyorlar zaten. Google Chrome OS, Linux'un gücünü arkasına alarak ve doğru bir hedef kitlesi belirleyerek iyi bir ivme yakaladı. Bu iyi bir örnek.
İş yazılım ve bilgisayar dünyasını da aşmaya başladı. Yazılım dünyasında ortaya çıkan Bitcoin açık kaynak bir yazılımdı ve dünya ekonomisi sarsar gibi oldu. Açık kaynak olması nedeniyle daha iyileri de üretilerek potansiyeli olan para birimleri ortaya çıktı. Açık kaynak, dünya ekonomisine de yön vermeye başlıyor. Açık kaynak yapay zekâ projeleri de gelecekte dünyayı şekillendirecek.
Dünyanın ekonomik, kültürel, bilimsel olarak bütünleşme sürecinde olduğu, uluslararası işbirliklerinin yaygın olduğu bir dönemde tek bir ülkede şirket kurup birkaç yüz kişi istihdam edip kaynak kodu kendine saklayarak sadece sınırlı bir gelişme elde edebilirsin. Uzun vadede kaybedersin. Linux ve diğer özgür yazılımlar ise tam anlamıyla küresel işbirliğiyle ortaya çıkıyor.
